فضانوردی و رزم

انواع موتورهای جت های جنگنده روسی

تنها تعداد انگشت شماری از موتورها نیروی محرکه بیشتر جت های جنگنده جهان را تامین می کنند و تنها دو خانواده از موتورها در اکثر جنگنده های روسی به کار رفته اند (و همچنین اکثر جنگنده های چینی که با موتورهای چینی اخیراً تولید شده ارتقاء نیافته اند). این دو خانواده از موتورها عبارتند از موتور توربوفن Klimov RD-33 و موتور توربوفن Saturn AL-31. این موتورها بر روی طیف وسیعی از جت های جنگنده (و حتی پلتفرم های جت غیر جنگنده مانند پهپادهای پیشرفته) به کار گرفته شده اند.

فقط برخی از جت های جنگنده موتورهای منحصر به فردی دارند که در هیچ جت جنگنده دیگری یافت نمی شود. داسو رافال با موتور توربوفن پس سوز Snecma M88، جنگنده F-35 Lightning II با موتور قدرتمند F135-PW-100 ساخت پرت اند ویتنی و F-22 Raptor با موتور F119 ساخت پرت اند ویتنی نمونه هایی از این جنگنده ها هستند.

موتور جنگنده روسی

موتور جت های جنگنده نیروی هوایی روسیه

در حال حاضر پنج نوع موتور جت جنگنده در نیروی هوایی روسیه در خدمت هستند: موتور توربوفن Klimov RD-33، موتور توربوفن Saturn AL-31، موتور توربوفن Soloviev D-30، توربوجت Lyulka AL-21 و توربوجت Tumansky R-13. این موتورها برای سال ها سنگ بنای موتور حدود نیمی از جت های جنگنده جهان بوده اند. با این حال، از آنجایی که چین در حال حاضر بالاخره توانسته موتورهای خود را تولید کند و هند بیشتر به موتورهای غربی روی آورده است (و همچنین تلاش می کند موتورهای خود را توسعه دهد)، این موتورهای قدیمی دوران شوروی احتمالاً بسیار کمتر از گذشته در سراسر جهان مورد استفاده قرار گیرند.

موتور جنگنده سو-۳۳

جت های جنگنده روسی در حال حاضر در تعداد کم تولید می شوند و دیگر کشورهای اندکی آنها را خریداری می کنند. با این حال، موتورهای توربوفن Klimov RD-33 و Saturn AL-31 همچنان تا سال‌های آینده به تامین انرژی بسیاری از جت‌های جنگنده جهان ادامه خواهند داد.

جت جنگنده روسیتعداد در سرویسموتورMiG-29/35۲۳۶ فروندKlimov RD-33MiG-31۱۲۸ فروندSoloviev D-30Su-24۲۶۰ فروندLyulka AL-21Su-25۱۳۲ فروندTumansky R-13Su-27/30/35۳۸۴ فروندSaturn AL-31Su-34۱۴۲ فروندSaturn AL-31Su-57۲۴ فروندSaturn AL-31

جنگنده های شوروی با موتورهای دیگر

سه جنگنده روسی که امروزه در خدمت هستند از موتورهای Klimov RD-33 یا Saturn AL-31 استفاده نمی کنند. اینها MiG-31 (یک رهگیر)، Su-24 (یک بمب افکن بال شیب دار) و Su-25 (جنگنده حمله زمینی) هستند. همه این جت ها در حال پیر شدن هستند و مدت هاست که از خط تولید خارج شده اند.

MiG-31 قدیمی (معروف به سریعترین جت جنگنده در خدمت امروز) از یک موتور Soloviev D-30 نیرو می گیرد. موتوری که اولین بار در سال ۱۹۶۰ به کار گرفته شد، Soloviev D-30 در هواپیماهای تجاری شوروی، از جمله Tupolev Tu-134، Tupolev Tu-154، و Ilyushin Il-62 نیز به کار گرفته می شود. همچنین این موتور در بمب افکن استراتژیک روسیه Ilyushin Il-76 (و همچنین جنگنده آزمایشی بال رو به جلو Su-47) استفاده می شود.

جنگنده روسی MiG-31

پس از اینکه قزاقستان MiG-31 های خود را بازنشسته کرد، روسیه آخرین کشوری است که آنها را عملیاتی نگه داشته است. به نظر می رسد روسیه از این جنگنده ها برای عملیات در خط مقدم استفاده نمی کند. در عوض، آنها بیشتر برای ماموریت هایی مانند حمل موشک های Kh-47M2 Kinzhal ساخت روسیه استفاده می شوند.

ناوگان قدیمی Su-24 Fencer های روسیه از موتورهای توربوجت Lyulka AL-21 استفاده می کند که در دهه ۱۹۶۰ وارد خدمت شد. این جنگنده ها در خدمت نیروی هوایی اوکراین نیز هستند. در حالی که Su-24 های روسیه همچنان در خدمت هستند، به نظر می رسد که بیشتر از استفاده از خط مقدم عقب نشینی کرده و برای گشت زنی و سایر مأموریت ها (مانند نقض اخیر حریم هوایی سوئد) استفاده می شوند. در سطح بین المللی، ۳۹۹ فروند Su-24 Fencer در خدمت هستند (حدود ۳ درصد از ناوگان جت های جنگنده جهان).

جنگنده روسی  Su-25 Frogfoot

Su-25 Frogfoot از موتور توربوجت Tumansky R-13 (که نیروی جنگنده قدیمی MiG-21 را نیز تامین می کند) نیرو می گیرد و در واقع پاسخ شوروی به جنگنده A-10 Warthog بود. این جنگنده ها در تفلیس، گرجستان تولید می شدند، اما کارخانه آنها در سال ۲۰۰۸ (توسط روسیه) تخریب شد. اعتقاد بر این است که ۳۷۹ فروند Su-25 هنوز در سراسر جهان در خدمت هستند (و حدود ۳ درصد از جت های جنگنده جهان را تشکیل می دهند).

موتور توربوفن Klimov RD-33

Klimov RD-33 یک موتور متعلق به دوران شوروی است که برای جنگنده های سبک وزن طراحی شده و موتور اصلی برای جنگنده مشهور MiG-29 Fulcrum (و همچنین CAC/PAC JF-17 Thunder) است. این موتور که در دهه ۱۹۸۰ توسعه یافت، پرتولیدترین موتور جت در کلاس خود و اولین مورد توسعه موتور توربوفن پس سور توسط شرکت Klimov شوروی (اکنون روسیه) است. این موتور ۱۸,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰ پوند نیروی پیشرانه (یا ۸,۰۰۰ تا ۹,۰۰۰ کیلوگرم نیرو/۷۸ تا ۸۸ کیلو نیوتن) تولید می کند.

روسیه Mikoyan MiG-35 را به عنوان نسخه به روز شده MiG-29 توسعه داده است، به این امید که در بازار صادرات محبوبیت پیدا کند. این جنگنده در سال ۲۰۱۷ به صورت بین المللی عرضه شد و اولین واحدهای آن در سال ۲۰۱۹ وارد خدمت شدند. در نهایت روسیه هیچ گونه سفارش صادراتی برای MiG-35 دریافت نکرد و تنها ۶ فروند از آن برای نیروی هوایی روسیه تولید شد. این جنگنده ها از یک نوع بهبود یافته از موتور Klimov RD-33 – RD-33MK، ساخته شده برای جنگنده های روسی MiG-29K و MiG-29UB استفاده می کنند.

در حالی که نیروی هوایی روسیه ممکن است دیگر جت های جنگنده MiG-29 را خریداری نکند، این هواپیما پنجمین جت جنگنده پراستفاده امروزی است. میگ-۲۹ را می توان در حال پرواز در بسیاری از نیروهای هوایی در سراسر جهان، در کشورهایی که قبلاً با شوروی همسو بودند، مشاهده کرد. گزارش فلایت گلوبال در سال ۲۰۲۵ نشان می دهد که ۷۸۸ فروند MiG-29 در حال خدمت در سراسر جهان هستند که ۵ درصد از کل ناوگان جت های جنگنده فعال جهان را تشکیل می دهد.

جنگنده میگ ۲۹

نمونه های اولیه جنگنده چینی Shenyang FC-31 (دومین جنگنده نسل پنجم چین) نیز به موتورهای خانواده RD-33 (به ویژه نوع Klimov RD-93) مجهز شده اند.

در طول دهه ۱۹۸۰، آفریقای جنوبی دارای نیروی هوایی بسیار توانمندی برای منطقه خود بود و با جنگنده های کوبایی بر فراز آنگولا درگیری داشت. با این حال، دولت آپارتاید وقت به زودی با تحریم‌های بین المللی مواجه شده و مجبور گردید راه‌هایی برای عملیاتی نگه داشتن جت‌های خود بیابد. این شرکت در نظر داشت از موتور Klimov RD-33 برای تامین انرژی هواپیماهای Super Mirage F-1 و Super Cheetah D-2 ساخت فرانسه خود استفاده کند.

جنگنده jf-17-thunder

شرکت Aerosud مستقر به آفریقای جنوبی، حداقل یک فروند Mirage F-1CZ را به یک Klimov RD-33 متعلق به یک MiG-29 ارتقا داد. این پروژه بعدها با پایان حکومت آپارتاید و لغو تحریم ها کنار گذاشته شد.

موتور Saturn AL-31

Saturn AL-31 موتور اصلی جت های جنگنده امروزی روسیه است (خانواده Su-27 Flanker بخش عمده ای از جنگنده های خط مقدم روسیه را تشکیل می دهد). این موتور در اصل به عنوان موتوری با قدرت ۲۷,۵۶۰ پوندی (۱۲.۵ تن یا ۱۲۲.۶ کیلونیوتن) برای جنگنده Su-27 Flanker (طراحی شده به عنوان یک جنگنده برتری هوایی دوربرد) ساخت سوخوی در دوران شوروی تولید شد. امروزه این موتور به تامین انرژی خانواده جت های جنگنده Su-27 (شامل Su-34، Su-30 و Su-35) ادامه می دهد. خانواده Su-27 دومین جت جنگنده فعال پراستفاده در جهان است که تخمین زده می شود ۱۲۸۴ فروند از آن (شامل انواع -۳۰/-۳۴/-۳۵) همچنان در اقصی نقاط جهان در خدمت باشد. این عدد حدود ۹ درصد از کل موجودی جت های جنگنده فعال جهان را شامل می شود.

همچنین Saturn AL-31 تامین برخی از نسخه های جت های جنگنده چینی Chengdu J-10 و جنگنده تولید داخلی Sukhoi Su-30MKI را بر عهده دارد.

جنگنده  Su-27

جنگنده نسل پنجم روسی Su-57 Felon نیز مجبور به استفاده از گونه های بهبود یافته اما غیرپنهانکار Saturn AL-31 است (زیرا روسیه نتوانسته موتور Saturn AL-51 را به موقع توسعه دهد). آنها همچنین در مدل های تولیدی قبلی جنگنده نسل پنجم Chengdu J-20 چین نیز یافت می شوند، اگرچه چین اکنون موتور جت خود را تولید می کند. Saturn AL-51 همچنین قرار است در آینده نیروی Sukhoi Su-75 Checkmate را تامین کند (در صورت توسعه این برنامه).

اخیراً، دولت هند قراردادی را برای خرید ۲۴۰ دستگاه موتور AL-31F به قیمت حدود ۳.۱ میلیارد دلار امضا کرده است. این موتورها در یک دوره هشت ساله از سال ۲۰۲۵ تحویل داده می شوند و نیروی ناوگان جنگنده سوخوی Su-30MKI این کشور را تامین خواهند کرد. ستون فقرات نیروی هوایی هند شامل بیش از ۲۷۰ فروند Su-30MKI (تولید داخلی تحت لیسانس) است.

جنگنده su-27

این موتورها قرار است به صورت محلی در هند مونتاژ شوند و ۵۴ درصد از قطعات در داخل کشور تولید می شود (بقیه قطعات باید از روسیه تهیه شوند). هند یک برنامه داخلی طولانی مدت برای تولید موتور جت جنگنده دارد (اگرچه هنوز نتوانسته موتوری را ارائه دهد که قادر به تامین انرژی جت های جنگنده باشد). علاوه بر این، هند در حال مذاکره با GE Aerospace است تا موتور F414 خود را به صورت محلی تولید کند (F404 برای تامین نیروی جنگنده سبک وزن Tejas هند استفاده می شود).

جنگنده هایی که از خانواده موتورهای توربوفن Saturn AL-31 استفاده می کنند:

جت جنگندهنسخه موتورقدرت پیشرانهتوضیحاتSu-27, J-10, Su-30MKK, Su-30AL-31F۲۷,۲۶۰ پوندSu-33AL-31F3۲۸,۲۳۰ پوندSu-30MKI (دیگر نسخه ها)AL-31FP۲۷,۵۶۰ پوندنسخه ارتقا یافته برای Su-30MKI هندChengdu J-10AL-31FN/Series 3۲۷,۹۹۸ پوندنسخه ارتقا یافته برای J-10/J-10B چینSu-27SM, Su-30, Su-34AL-31FM1۲۹,۷۶۰ پوندChengdu J-20AL-31FM2۳۱,۹۷۰ پوندSu-35, Su-30SM2AL-41F-1S۳۱,۹۷۰ پوندSu-57, Su-70AL-41F1۳۳,۰۷۰ پوند

جنگنده su-34

همچنین Saturn AL-31 در پهپاد بال وفادار جدید و بزرگ روسیه – Su-70 Okhotnik-B (که Hunter-B نیز نامیده می شود) استفاده می شود. نمونه اولیه S-70 توسط روسیه در اوکراین مورد استفاده قرار گرفت اما پس از خارج شدن از کنترل توسط یک Su-57 در اکتبر ۲۰۲۴ سرنگون شد.

جنگنده Su-27 با موتور جدید

موتور پراستفاده GE F404

یکی از پراستفاده ترین موتورهای جت جنگنده ایالات متحده، خانواده موتورهای توربوفن پس سوز F404 (در کلاس ۱۰,۵۰۰-۱۹,۰۰۰ پوند) ساخت جنرال الکتریک است. این موتور در هواپیمای آموزشی پیشرفته T-7 Red Hawk ساخت مشترک بوئینگ و ساب، جنگنده سبک وزن HAL Tejas Mk 1/1A، جنگنده آموزشی/سبک پیشرفته KAI T-50 Golden Eagle، هواپیمای تهاجمی پنهانکار F-117 Nighthawk ساخت لاکهید، جنگنده چندمنظوره ناونشین F/A-18 Hornet ساخت مک دانل داگلاس که در نیروهای دریایی خدمت می کند، جنگنده سبک F-20 Tigershark ساخت نورثروپ و جت آموزشی/جنگنده پیشرفته TAI Hurjet ساخت ترکیه نیز به کار گرفته شده است. همچنین نسخه RM12 این موتور تامین نیروی جت جنگنده سوئدی گریپن ساخت کمپانی ساب را بر عهده دارد.

منبع خبر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا