آخرین ماموتهای پشمالو چگونه در این جزیره روسی نزدیک آلاسکا منقرض شدند؟
به گزارش تیکاگو به نقل ازگجت نیوز
ارسال شده توسط: علیرضا قادرمیهنی 27 بهمن 1404 ساعت 12:59
نتایج تحقیقات جدید دانشمندان نشان میدهد که آخرین ماموتهای پشمالو چگونه منقرض شدند. آیا انسان در انقراض ماموتها نقش داشته است؟
وقتی نام ماموتهای پشمالو را میشنویم، موجوداتی را به یاد میآوریم که دهها هزار سال پیش روی زمین زندگی میکردند و پس از آن، به دلیل گرم شدن زمین، گونه آنها به کلی منقرض شد. تحقیقات جدید نشان میدهد که همه ماموتها این قدر زود نابود نشدهاند و دانشمندان هم اکنون در حال بررسی علت انقراض آخرین نسل از ماموتها هستند.
آخرین ماموتها تا ۴,۰۰۰ سال پیش روی جزیره ورانگل زندگی میکردند و قدمت آنها در این منطقه به بیش از 90 هزار سال بر میگردد. جالبتر اینکه، این آخرین ماموتها درست بعد از ساخت اهرام ثلاثه توسط مصریان باستان از بین رفتند که در نوع خود یک نکته تاریخی شگفت انگیز است!
فهرست مطالب
آخرین ماموتهای پشمالو چگونه منقرض شدند؟
چند هزار سال پیش، جزیره ورانگل به خاطر افزایش سطح دریاها از سرزمین اصلی سیبری جدا شد و یک گروه ماموت در این جزیره به دام افتادند و همین باعث شد هزاران سال بیشتر از انتظار زنده بمانند.
جزیره ورانگل، واقع در شرق آلاسکا و شمال روسیه در اقیانوس قطب شمال، به طرز شگفتآوری از اثرات تغییرات اقلیمی محفوظ مانده بود و پناهگاهی امن برای ماموتها ایجاد کرد. با این حال، حدود ۴,۰۰۰ سال پیش، این ماموتها ناگهان ناپدید شدند و استخوانهایشان در سرتاسر جزیره پراکنده شد و اگر امروز به این منطقه سفر کنید، همه چیز قابل مشاهده است.
یک گروه از دانشمندان فنلاند، آلمان و روسیه تصمیم گرفتند راز انقراض سریع این ماموتها را کشف کنند. این ماموتهای خوش شانس پس از هزاران سال، بیشتر از دیگر اعضای گونه خود زنده مانده بودند و جزیره میتوانست آنها را حتی تا امروز حفظ کند. برای این منظور، دانشمندان نمونههایی از استخوانها، از جمله عاج و دندان، جمع آوری کرده و آزمایشهای ژنتیکی انجام دادند. یافتههای آنها هم شگفت انگیز و هم غم انگیز بود و نظریههای پیشین را به چالش میکشید.
بیشتر بخوانید
چرا ماموتها از بین رفتند؟
تصویر ماهوارهای از جزیره ورانگل
برخلاف فرضیههای قبلی که تخریب تدریجی زیستگاه را دلیل انقراض میدانستند، تحلیل ایزوتوپ نیتروژن نشان میدهد کیفیت و مقدار علوفه برای ماموتهای جزیره ورانگل تا پایان زندگیشان مشابه اجدادشان در شمال بریجیا بوده است. اما مقایسه با ماموتهای سیبری نشان میدهد که این ماموتها در مصرف انرژی متفاوت بودند، به گونهای که نیاز کمتری به استراتژیهای تطبیقی برای بقا در سرمای شدید داشتهاند.
علاوه بر این، مقادیر ایزوتوپ گوگرد نشان دهنده افزایش فرسایش سنگها در کوههای مرکزی در اواسط دوره هولوسن بود. این موضوع میتواند منجر به مشکلات کیفیت آب و حتی یک رویداد قحطی فاجعه آمیز شده باشد که عامل اصلی یا کمکی در انقراض آنها بوده است.
دکتر لورا آرپه از موزه تاریخ طبیعی دانشگاه هلسینکی گفته، با توجه به تعداد استخوانهای ماموتی که با رادیوکربن تاریخ گذاری شده، به نظر میرسد آخرین جمعیت جزیرهای ماموتها به طور ناگهانی ناپدید شده است. هیچ نشانهای از کاهش تدریجی جمعیت دیده نمیشود و انگار آنها حدود ۴,۰۰۰ سال پیش به یک مانع بزرگ و جدی برخورد کردهاند. تمام تغییرات بزرگ اقلیمی و کاهش محدوده زیست آنها مدتها قبل اتفاق افتاده بود.
محققان دریافتند که محیط جزیره ورانگل حتی با وجود گرمایش اقلیم، هنوز برای بقای ماموتها مناسب بود، اما این به معنای رد کردن سایر عوامل احتمالی نیست. گرچه سوابق ایزوتوپی نشان نمیدهد که ماموتها پیش از انقراض، زیستگاه یا منابع غذایی خود را از دست داده باشند و هیچ نشانهای از تخریب طولانی مدت گیاهان دیده نمیشود، اما ممکن است عوامل محیطی مرتبط با غذا یا آب آشامیدنی که تاکنون بررسی نشدهاند، نقش مهمی در نابودی آنها داشته باشند.
ساحل جزیره ورانگل
بیشتر بخوانید
سرنوشت مشابه ماموتهای جزیره برینگ
تنها 1600 سال پیش، گروه مشابهی از ماموتها در یک جزیره کوچکتر واقع در دریای برینگ به دلیل بدتر شدن کیفیت آب منقرض شدند. احتمالا همان سرنوشت برای ماموتهای جزیره بزرگتر ورانگل هم ممکن میتوانسته رخ داده باشد.
کاهش کیفیت و دسترسی به آب شیرین نقش مهمی در انقراض ماموتهای هولوسن جزیره سنت پل داشته است. به نظر میرسد ماموتهای جزیره ورانگل نیز ممکن است با مشکلات مشابه کیفیت آب مواجه شده باشند که میتوانست توانایی بقا و سلامت جمعیت را کاهش دهد، حتی اگر اثرات سمی مستقیم نداشته باشد.
همانطور که امروزه در حیوانات ساکن مناطق سرد مشاهده میکنیم، زمستانهای سخت نیز به احتمال زیاد در نابودی ماموتها نقش داشتهاند. در قطب شمال، زمستان دشمن بسیاری از حیوانات است. در اقلیم سرد، غذا کم و با کیفیت پایین است و دسترسی به آن دشوار و دمای پایین هزینههای انرژی برای حفظ دمای بدن را بالا میبرد. تحلیل لایههای عاج دندان پنج ماموت پشمالو نشان میدهد که همه آنها در زمستان جان باختهاند.
استخوانهای فک و دندان ماموت
نمونههای جدیدتر هم این خطر را نشان میدهند: در زمستان ۲۰۰۳، باران شدید روی برف در جزیره بنکس واقع در کانادا، باعث یخ زدگی گسترده پوشش برفی شد و ۲۰,۰۰۰ گوزن موس از گرسنگی مردند. در جزیره ورانگل هم پس از یخزدگیهای زمستانی، صدهاهزار گوزن شمالی جان باختهاند. این وقایع میتوانند جمعیت حیوانات را به طور فاجعه آمیزی تحت تأثیر قرار دهند و اغلب اتفاق میافتند.
دکتر آرپه توضیح میدهد که ماموتهای سیبریایی برای بقا در زمستانهای سخت دوران یخبندان به ذخایر چربی خود متکی بودند، اما ماموتهای ورانگل که در اقلیم ملایمتری زندگی میکردند، نیازی به این ذخایر نداشتند.
بیشتر بخوانید
نقش فلزات سمی در بدن ماموتها
اسکلت ماموت پشمالو
با این حال، تحقیقات جدید شواهدی از فلزات سمی در بقایای ماموتها پیدا کردند که احتمالا از طریق نوشیدن آب وارد بدن آنها شده بود. حتی افزایش اندک دما میتوانست باعث شود سنگهای خاصی در معرض جریان آب قرار گیرند و فلزات سمی را به منابع آب شیرین منتقل کنند.
همچنین آزمایشها نشان داد که جمعیت ماموتها دچار آمیزش نزدیک بوده است که باعث ایجاد جهشهای ژنتیکی و افزایش آسیبپذیری آنها نسبت به خطرات مختلف میشد. پروفسور هروه بوچِرنز از دانشگاه توبینگن معتقد است میتوان تصور کرد جمعیتی که به خاطر مشکلات ژنتیکی و کیفیت آب ضعیف شده بود، پس از یک رویداد شدید جوی به طور کامل از بین رفته باشد.
به این ترتیب، ماموتها بسیار دیرتر از آنچه پیش از این تصور میکردیم، با زمین وداع کردهاند. دانشمندان توانستهاند عوامل احتمالی انقراض آنها را محدود به چند مورد کنند، اما هنوز مدرک قطعی که علت دقیق مرگشان را نشان دهد، پیدا نشده است.
بیشتر بخوانید
نقش انسان در انقراض ماموتها
علت دقیق انقراض نهایی ماموتهای جزیره ورانگل هنوز روشن نیست، اما به نظر میرسد احتمالا یک بحران کوتاه مدت، شاید ناشی از ناهنجاریهای اقلیمی یا عوامل ژئوشیمیایی، عامل آن بوده باشد. هرچند شواهد مستقیمی از تأثیر انسان وجود ندارد، اما نمیتوان نقش احتمالی انسان را کاملا رد کرد.
شواهد حضور انسان در جزیره ورانگل به چند صد سال پس از انقراض ماموتها بازمیگردد؛ بنابراین، به احتمال زیاد انسان نقشی در نابودی آنها نداشته است.
با این حال، انسان امروز نقش بسیار بزرگی در انقراض جمعی گونهها دارد و مطالعه این ماموتها میتواند به ما در حفاظت از گونههای زنده باقی مانده کمک کند.
ردیابی ایزوتوپی آخرین اعضای پستانداران منقرض شده پلیستوسن در قلمرو زندگی آنها میتواند به درک بهتر فرآیند پیچیده انقراض گونهها کمک کند و شاید بینشهایی برای حفظ گونههای امروزی ارائه دهد.
هر کمکی برای جلوگیری از انقراض جمعی ارزشمند است. شاید این اقدامات برای ماموتها دیر شده باشد، اما هنوز برای بسیاری از گونهها، از جمله فیلها که خویشاوند ماموتها هستند، ضروری هستند. اگر آنها نیز منقرض شوند، نسل ماموتها برای همیشه از دست خواهد رفت.
بیشتر بخوانید
