تراشههای کوچک، دنیای ما را شکل میدهند؛ هوش مصنوعی و جغرافیای جدید قدرت
به گزارش تیکاگو به نقل ازگجت نیوز
تراشههای هوش مصنوعی نقش اساسی در تحولات جهانی دارند و جغرافیای جدید قدرت را شکل میدهند. این قطعات کوچک سیلیکونی، اکنون محور رقابت شدید میان ملتها برای نفوذ ژئوپلیتیکی هستند.
هوش مصنوعی که هر روز در زندگی ما بیشتر نفوذ میکند، به امنیت داده و دسترسی به تراشههای پیشرفته وابسته است. این وابستگی، کشورها را به سرمایهگذاری هنگفت در این حوزهها واداشته و تنشهای ژئوپلیتیکی را افزایش داده است.
نقش حیاتی تراشههای هوش مصنوعی در دنیای امروز
در پس همه بحثها درباره هوش مصنوعی، یک واقعیت انسانی نهفته است: رقابت کشورها برای تثبیت موقعیت خود در دنیایی تحت سلطه تراشهها، دادهها و نفوذ. قطعات نیمههادی، که چیزی بزرگتر از ناخن انگشت نیستند، اکنون قدرت تغییر انتخابات، اقتصاد و ایجاد تنش بین قدرتهای بزرگ را دارند. بدون تراشههای هوش مصنوعی پیشرفته، مدلهای هوش مصنوعی متوقف میشوند و وسایل نقلیه خودران کارایی نخواهند داشت. بازار جهانی نیمههادیها تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱ تریلیون دلار خواهد رسید که بخش قابل توجهی از آن مربوط به تراشههای خاص هوش مصنوعی است. تراشهها دیگر صرفا فناوری نیستند؛ آنها ارز ژئوپلیتیکی محسوب میشوند.
رقابت ژئوپلیتیکی بر سر کنترل تراشهها و داده
رقابت بر سر تراشهها بسیار شدید است. ایالات متحده محدودیتهایی بر صادرات تراشههای پیشرفته به چین اعمال کرده است. چین نیز به نوبه خود، به شدت در صنعت نیمههادی داخلی خود سرمایهگذاری میکند و کنترل مواد معدنی کمیاب ضروری برای تولید را در دست دارد. تایوان، که میزبان شرکت TSMC، پیشرفتهترین تولیدکننده تراشه در جهان است، در کانون این تنش ژئوپلیتیکی قرار دارد. هرگونه اختلال در تایوان میتواند بازارهای جهانی را به لرزه درآورد و توسعه هوش مصنوعی را متوقف کند. سامسونگ کره جنوبی در حال گسترش تولید تراشههای هوش مصنوعی است و اروپا نیز با «قانون تراشههای اروپایی» (European Chips Act) قصد دارد سهم خود را از تولید جهانی نیمههادیها تا سال ۲۰۳۰ دو برابر کند.
اما تراشهها فقط نیمی از داستان را روایت میکنند؛ نیمه دیگر «داده» است که شریان حیاتی هوش مصنوعی بهشمار میرود. هر عکس، هر موقعیتیابی GPS و هر خرید آنلاین، الگوریتمهای هوش مصنوعی را تغذیه میکند. کشورهایی که دادهها را کنترل میکنند، مزیت استراتژیکی دارند. چین یکی از کنترلشدهترین اکوسیستمهای دیجیتالی جهان را ساخته است، در حالی که اروپا قوانین سختگیرانه حریم خصوصی و مقررات نوظهور هوش مصنوعی را اجرا میکند. ایالات متحده به غولهای فناوری آزادی عمل گستردهای میدهد تا هنجارهای دیجیتالی جهانی را شکل دهند. کشورهایی در جنوب جهان، از هند تا برزیل، بین پذیرش هوش مصنوعی و عدم واگذاری کنترل دادههای شهروندان خود تعادل ایجاد میکنند.
آسیبپذیری زنجیره تامین جهانی
رقابت فناوری در حال تغییر ائتلافها است. ایالات متحده برای تضمین زنجیرههای تامین تراشه، همکاریهای خود را با تایوان، ژاپن و کره جنوبی تقویت کرده است. چین نفوذ دیجیتالی خود را در روسیه، آسیای جنوب شرقی و آفریقا گسترش میدهد. بیش از ۹۰ درصد از تراشههای منطقی پیشرفته جهان در شرق آسیا، به ویژه تایوان و کره جنوبی، تولید میشوند. این تمرکز، جهان را در برابر بحرانهای سیاسی، بلایای طبیعی یا درگیریهای نظامی آسیبپذیر میسازد. ایالات متحده و اتحادیه اروپا برای کاهش این وابستگی، در تلاشند تولید داخلی خود را افزایش دهند، اما این چالش عظیمی است.
شکلگیری مرزهای دیجیتالی جدید
در این چشمانداز دیجیتالی نوظهور، مرزهای نامرئی در حال شکلگیری هستند. یک شبکه تحت رهبری چین، دیگری غربیمحور و اکوسیستمهای منطقهای در هند، آفریقا و آمریکای لاتین در حال ظهورند. هر یک از اینها قوانین، ارزشها و پیامدهای خاص خود را دارند. این مرزهای نامرئی، زندگی، اقتصاد و سیاست ما را شکل میدهند، چه متوجه آنها باشیم و چه نباشیم. جنگهای تجاری هوش مصنوعی فقط به سود یا برتری فناوری مربوط نمیشوند. این جنگها درباره این هستند که چه کسی قوانین زندگی دیجیتالی ما را تعیین میکند، چه کسی زیرساختهای شهرهای هوشمند، مراقبتهای بهداشتی، حملونقل و حتی جریان اطلاعات روزانه ما را کنترل میکند.
بیشتر بخوانید
جهانیشدن زمانی دنیا را کوچکتر میکرد، اما اکنون هوش مصنوعی دیوارهایی نامرئی ترسیم میکند که اثرات آن در زندگی روزمره ما قابل لمس است. تراشهها، دادهها و الگوریتمها، سنگ بنای قدرت هستند و انتخابهای امروز کشورها، تعیینکننده آیندهای باز و توانمند، یا کنترلشده و تکهتکه خواهد بود.
