کشف مومیاییهای یوزپلنگ در غارهای عربستان؛ گنجینهای ژنتیکی از یک جمعیت گمشده
به گزارش تیکاگو به نقل از کجارو
به نقل از نشنال جئوگرافیک؛ در سال ۲۰۲۲، پژوهشگران «مرکز ملی حیات وحش» (National Center for Wildlife) عربستان سعودی در جستوجوی خفاشها، حشرات و دیگر گونههای تنوع زیستی، به کاوش در شبکه گستردهای از غارها پرداختند.
عکاس: David Chancellor/Ahmed Boug et al. / Communications Earth & Environment
اما در اعماق این غارهای دورافتاده و صعبالعبور — که ورود به یکی از آنها مستلزم فرود به درون گودالی ۱۵ متری بود — با صحنهای حیرتآور روبهرو شدند: هفت یوزپلنگ مومیاییشده که دندانهای نیششان هنوز از پشت لبهای خشکیدهشان پیدا بود.
گنجینهای پنهان در اعماق زمین
کارلوس دوارته (Carlos Duarte)، بومشناس، میگوید: «پیدا کردن بقایای یوزپلنگ یک غافلگیری بزرگ بود. در ابتدا مشخص نبود چرا باید آنجا یوزپلنگ وجود داشته باشد، چون پیش از این هرگز گزارشی مبنی بر سکونت این جانوران در غار ثبت نشده بود.»
اقلیم خشک غار باعث شده بود این یوزپلنگها کاملا سالم بمانند؛ قدمت برخی از آنها به ۱۳۰ سال و برخی دیگر به نزدیک ۲۰۰۰ سال پیش میرسید. این نخستین بار بود که دانشمندان مومیاییهای طبیعی گربهسانان بزرگ را در شبهجزیره عربستان کشف میکردند. محققان علاوه بر این مومیاییها، بقایای اسکلتی بیش از ۵۰ یوزپلنگ دیگر را نیز یافتند که قدمت برخی از آنها به حدود ۴۰۰۰ سال پیش برمیگردد. دوارته معتقد است نسلهای متمادی از یوزپلنگها برای هزاران سال از این غارها به عنوان زیستگاه و لانه استفاده میکردند.
احیای یک نماد از دست رفته
تحلیلهای ژنتیکی این تیم که در نشریه علمی «کامونیکیشنز ارث اند اینوایرونمنت» (Communications Earth & Environment) منتشر شده، نشان میدهد که این یوزپلنگهای باستانی قرابت نزدیکی با دو زیرگونه زنده یعنی «یوزپلنگ آسیایی» (Asiatic cheetah) و «یوزپلنگ شمالغرب آفریقا» (Northwest African cheetah) دارند. یوزپلنگها در دهه ۱۹۷۰ در شبهجزیره عربستان منقرض شدند، بنابراین این یافتهها میتواند به تلاشهای حفاظتی برای بازگرداندن آنها به طبیعت کمک کند.
عکاس: نامشخص / National Center for Wildlife
یک پژوهشگر در دانشگاه کالیفرنیا، میگوید: «دستیابی به دادههای پالئوژنومیک (Paleogenomic) از این نمونهها، سهم بزرگی در درک ما از این زیرگونههای بهشدت در معرض خطر دارد.»
نقشهای برای آینده
دانشمندان پیش از این تصور میکردند که فقط «یوزپلنگ آسیایی» در عربستان سکونت داشته است. اما از آنجا که اکنون کمتر از ۳۰ قلاده از این زیرگونه در جهان (تنها در ایران) باقی مانده، استفاده از آنها برای احیای جمعیت عربستان عملی به نظر نمیرسد. در مقابل، «یوزپلنگ شمالغرب آفریقا» با وجود اینکه در معرض خطر است، جمعیتی حدود ۴۰۰ قلاده دارد. دوارته و همکارانش پیشنهاد میدهند که با توجه به شباهت ژنتیکی کشفشده، میتوان از این زیرگونه برای بازگرداندن یوزپلنگ به عربستان استفاده کرد.
